Một thoáng Seattle

https://www.facebook.com/notes/280936012043463/#

Máy bay hạ cánh xuống sân bay Seattle trong một chiều mưa ảm đạm. Lẽ ra giữa mùa hè Seattle phải chói chang nắng vì đã có hẳn 6, 7 tháng mưa đằng đẵng từ tháng 1 tới tháng 5 và từ tháng 10 đến tháng 12 rồi, vậy mà vào giữa quãng thời gian khô nhất trong năm, trong cái ngày trung tuần tháng 7 này, mây đen vẫn trùm kín bầu trời. Chả trách thành phố này còn có tên gọi: “thành phố mưa”.

Ra đón tôi là một thanh niên thuộc thế hệ 7x “đời giữa”. Trông anh hệt như dân thể thao thứ thiệt với mái đầu húi cua trong bộ đồ áo phông, quần sóoc, tất trắng, giầy thể thao. Cái tên Vân Hà  của anh tôi đã nghe thấy cách nay nhiều năm, đôi khi tôi có trao đổi với anh đôi dòng qua email hoặc trò chuyện qua điện thoại. Ảnh của anh tôi cũng đã thấy nhưng gặp mặt đúng là lần đầu. Thế nhưng điều đó chả ảnh hưởng gì đến tình cảm giữa chúng tôi. Chúng tôi bắt tay nhau rồi ôm nhau thật chặt, ấm áp tình người.

Vân Hà muốn lái xe đưa chúng tôi lòng vòng quanh thành phố, song phần vì trời đang mưa, phần vì những ngày qua vi vu mấy ngàn km sau tay lái nên chúng tôi muốn về ngay nhà anh để chén một bữa cơm thuần tuý Việt nam và nghỉ ngơi. Hệt như mấy thành phố ở Mỹ mà tôi đã qua, xa lộ luôn kín đầy xe nối đuôi chạy với tốc độ cao ở cả hai chiều xuôi ngược mà mỗi bên đều có tới 3, 4 thậm chí 5, 6 làn xe chạy. Hệ thống giao thông của đất nước này chắc chắn tốt nhất thế giới.

Vừa lái xe Vân Hà vừa chỉ cho tôi các địa danh nổi tiếng của Seattle. Đây là công xưởng mênh mông của hãng máy bay và công nghiệp quốc phòng Boing, kia là thủ phủ của Microsoft; còn ngôi nhà của tỷ phú Bill Gates chỉ thấy thấp thoáng sau hàng cây xanh, phía xa xa bên kia hồ Washington rộng lớn.

Trụ sở Công ty mà Vân Hà đang làm cũng nằm kế bên đường cao tốc Bắc Nam của thành phố. Nếu không vào giờ cao điểm, từ nhà lái xe đến công ty chỉ hết khoảng 40 phút; nhưng hàng ngày đi làm, Vân Hà không lái xe mà thường đi bằng xe bus vì xe bus có tuyến đường riêng, đi mất khoảng gần một giờ, không sợ bị kẹt xe. Vân Hà giải thích: “ dân cư thành phố tăng nhanh, các ngành công nghiệp phát triển mạnh nhưng giao thông chưa đáp ứng kịp.” Tôi nhìn thấy đó đây những tuyến đường mới đang được xây dựng khẩn trương, trong đó có tuyến đường sắt một ray ứng dụng công nghệ cao đang gần hoàn tất.

Thành phố Seattle được xây dựng trên những quả đồi lớn, nhỏ nên đường phố thường quanh co, uốn lượn lên dốc xuống đồi. Hai bên đường, xen giữa những khu dân cư, nhiều chỗ vẫn đang còn là những cánh rừng xanh bạt ngàn. Vân Hà lái xe rẽ vào một con đường nhỏ và leo dốc liên tục. Anh dừng xe trước một ngôi nhà hai tầng xinh xắn toạ lạc ngay trên đỉnh đồi. Xung quanh nhà, những cây thông cổ thụ cao vút rì rào ca hát. Như muốn chiều khách, trời đã ngớt hẳn mưa để lộ ra những mảng trời xanh thẳm.

Cửa sổ trên tầng hai bật mở, Hồng Hà, vợ anh, một phụ nữ trông trẻ hơn rất nhiều so với tuổi gần 30 của mình xuất hiện bên cửa sổ nhoẻn miệng cười chào chúng tôi. Bên chị, hai thằng cu con cũng hớn hở hét toáng lên chào khách.

Như nhiều cô gái sinh ra trong những gia đình công chức tại Hà Nội, Hồng Hà học xong Đại học rồi kiếm được chỗ làm trong một công sở ngay tại Thủ đô. Cô cảm thấy hài lòng vì cô yêu thích công việc được làm, được người yêu và bố mẹ yêu chiều. Với cô, mọi chuyện đều tốt đẹp. Thật hạnh phúc khi người ta yêu và được yêu. Song Vân Hà của cô nghĩ xa hơn. Anh cố công săn lùng học bổng và trời đã không phụ mong ước của anh.

Họ cưới nhau và cùng lên đường đến miền đất hứa. Những báo cáo khoa học của Vân Hà tại mấy hội nghị quốc tế đã được giới học giả đánh giá cao. Khi còn chưa bảo vệ luận án Tiến sỹ, anh đã được mấy nơi chèo kéo mời đến làm. Họ gửi thư giới thiệu công ty, mô tả công việc sẽ bố trí cho anh và cả mức lương hứa hẹn sẽ trả. Có nơi còn gửi cả vé máy bay mời anh đến thăm công ty…

America – miền đất hứa – là vậy. Một khi anh cố gắng vươn lên và trở thành người có năng lực, chính các công ty sẽ phải cạnh tranh lẫn nhau để giành quyền “bóc lột” anh với những điều khoản phải điều đình, thương lượng với kẻ “bị bóc lột”.

Anh lần lượt bảo vệ thành công luận án thạc sỹ và tiến sỹ. Chị lần lượt “cho ra lò” hai thằng cu kháu khỉnh thông minh. Và họ quyết định chọn Seattle làm điểm dừng chân. Nhớ hồi ở Liên Xô cũ, người ta thường có ước mơ: ” Một vợ, hai con, ba buồng, bốn bánh”; dĩ nhiên ba buồng là một căn hộ chung cư và bốn bánh chỉ là một chiếc xe con hạng xoàng. Còn với 2 Hà, chuyện đó “nhỏ như con thỏ”. Họ đã mua nhà và tậu xe cùng những vật dụng thiết yếu khác. Dĩ nhiên phần lớn tiền mua sắm của họ là tiền vay ngân hàng. Không nợ, chưa phải là “người Mỹ”.

Bữa cơm mong đợi cuối cùng cũng đã được dọn ra : Cá nhồi nấm thịt hấp, cá rán sốt cà chua, rau muống xào, canh mồng tơi nấu với tôm nõn, đậu phụ rán… Không món nào thuộc hàng đặc sản nhưng mùi vị, mầu sắc thật hấp dẫn chứng tỏ sự khéo léo của chủ nhà. Hồng Hà đã tiến những bước dài, từ một cô gái quen được chiều chuộng chị đã trở thành một phụ nữ đảm đang, chuẩn bị hẳn một “bom” bia Heineken 5 lít để thết khách. Vừa ăn vừa nhâm nhi bia lạnh, cả chủ lẫn khách lan man đủ mọi chuyện xưa nay và chuyện bọn trẻ.

Vợ chồng Hà cho biết, tại đây, những đứa con của họ đi học không phải đóng học phí hay bất cứ một khoản tiền “xây dựng trường lớp” nào. Như nhiều đứa trẻ khác, hàng ngày xe của trường sẽ đến tận nhà đưa đón học sinh. Chúng vui vẻ đến trường, hoàn toàn không bị áp lực của điểm số vì phương châm giáo dục bậc tiểu học là “học mà chơi, chơi mà học”; nhà trường không chấm điểm đánh giá kết quả học tập và không so sánh đứa trẻ này với đứa trẻ khác. Sĩ số học sinh mỗi lớp dưới 24 đã bảo đảm cho thầy cô giáo hiểu rõ mức độ học tập của từng học sinh so với chuần, trên cơ sở đó giúp bọn trẻ phát triển theo khả năng của chính chúng và những yêu cầu cần đạt được.

Ông và cháu vui đùa ngay trước cửa nhà.

Tương lai tốt đẹp hẳn là điều không phải nghi ngờ đối với những công dân Mỹ gốc Việt tý hon này. Tuy nhiên tôi cũng nhận ra ngay lối dậy con theo truyền thống Việt Nam với những quyền uy của bố mẹ có thể làm cho trẻ ngoan ngoãn, biết vâng lời nhưng cũng dễ biến chúng trở nên sống khép kín, nhút nhát không hồn nhiên thoải mái như những bạn “ tây” con. Liệu 2 Hà có thấy rõ những hạn chế đó và có đủ bản lĩnh cùng tri thức cần thiết để dạy trẻ theo kiểu Tây hay không?

Trùng băn khoăn với bố mẹ Hà, tôi muốn biết Hà có dự tính gì trong tương lai gần? cô cho rằng khi bọn trẻ con cứng cáp hơn, cô cũng sẽ cắp sách tới trường đại học. Nước Mỹ không cấm đoán ai thực hiện uớc mơ của mình miễn là họ có ý chí, có nghị lực và biết ước mơ.

Những ngày hè các thành phố phương Bắc vào đêm rất muộn. Giống như bầu trời St Petersburg hè năm nào xa lắc xa lơ, đồng hồ chỉ 9 giờ tối mà ánh mặt trời vẫn còn nhuộm đỏ những ngọn thông. Chả buồn ngắm trời mây vì hơi mệt nên sau bữa ăn, tôi đi ngủ luôn. Đêm nước Mỹ ru tôi vào giấc mơ: “American dream”

2007
Nguyễn Quang Đạo

America, miền đất hứa

. Chúng tôi quyết định  bằng một chuyến du lịch vòng quanh thế giới, sẽ đặt chân tới thủ đô của 3 nước đã từng có những ảnh hưởng lớn trong lịch sử Việt nam cận đại: Mỹ, Pháp, Nhật . 

Sau những lần mò mẫm trên mạng và hỏi thăm mấy kẻ đã tới Mỹ, hắn quyết định tìm đến một đại lý bán vé máy bay để hỏi cho ra nhẽ. Hắn đã gặp may khi nhân viên bán vé là đồng hương Hà nội, không những thế lại còn là một cô gái xinh xắn, dễ thương (tuy hơi nặng ký). Cô vui vẻ đề nghị hắn ra "đầu bài", nói rõ những yêu cầu về thời gian địa điểm muốn tới.

- Ta (và boss-vợ) phải đến San Diego vào tháng 7. Nhân đó ta muốn thử vận may ở Las Vegas, "gặp gỡ" cộng đồng người Việt ở quận Cam, đến Seattle thăm gia đình cô cháu gái con ông anh ruột, qua Washington DC "gặp tổng thống Mỹ" rồi  "phỏng vấn" Nữ thần Tự do ở New York. Ngoài ra ta còn muốn đến Châu Âu và Châu Á theo vé "around the world ticket" rẻ nhất và thời gian tối đa ở mỗi nơi không quá 4 ngày, tổng chuyến du hành gói gọn trong 4 tuần.

Cô gái "tốc ký" trên computer những điều hắn nói rồi mỉm cười:

- Các điều kiện của ông đưa ra sẽ được thỏa mãn sau một ngày. Ông cho em số điện thoại và email.

Thấy hắn trố mắt ngạc nhiên cô liền giải thích:

- Lúc này đông khách nên em không có nhiều thời gian giúp ông, khi rảnh, em sẽ search và sẽ báo ông rõ giá vé và các tuyến bay hợp lý nhất.

Làm sao hắn có thể bực bội trước lời nói dịu dàng, chân thật của cô bán vé xinh đẹp kia cơ chứ.

Không phải đợi đến hôm sau, ngay chiều đó hắn nhận được fax với 3 phương án được "đệ trình". Hắn chọn bay tuyến Melbourne - Los Angeles (12/7)- New York(26/7) - Zurich - London (Paris)30/7) - Zurich - Tokyo(5/8) - Melbourne(9/8) bởi giá vé rẻ nhất. Hộ chiếu Australia miễn cho hắn cái khoản lệ phí visa khi đến các nước. Trả tiền vé bằng thẻ gold plus miễn cho hắn tiền mua bảo hiểm cả chuyến đi. Bây giờ chỉ còn đặt hotels và đặt thuê car nữa thôi. 

Thật không ngờ thuê car ở Los Angeles lại rẻ đến thế, 8 ngày, Toyota đời mới hết có $140. Tay lái nghìch và thuận với hắn không thành vấn đề. Từ Los Angeles, hắn sẽ lái xe đi Las Vegas (14/7), rồi đến San Diego (16/7);

tại đó hắn sẽ đến Little Saigon (18/7),sang thăm Mexico (19/7) và quay về Los Angeles (20/7) để bay đi Seattle. Sở dĩ hắn đi nhiều nơi một lần vì nào phải đời người ai cũng có nhiều lần qua Mỹ?

Lo ngại cho phái đoàn Úc châu "đơn thương, độc mã" xứ Cờ Hoa, một phái đoàn hùng hậu 5 người đã tức tốc lên kế hoạch nghênh tiếp. Ngày 12/7 sân bay Los Angeles sẽ đón 2 'chuyên cơ' và 2 phái đoàn sẽ cùng về "nhà khách liên bang" ở đâu đó gần Hollywood bằng một xe loại bẩy chỗ ngồi do người việt ở Mỹ lái (cho an toàn). Cả hai đoàn sẽ chung hành trình từ 12/7 cho tới khi đến thăm "bè lũ 4 tên" ở biệt thự tại Seattle vào 20/7...

Bọn tư bản đang giẫy chết, chúng mày "liệu hồn" với ông. Ông sẽ đến tân hang ổ xem bọn mày "ngắc ngoải" ra sao. Chờ đấy. Nhá!

...

Hôm trước, Melbourne sương mù dầy đặc khiến bao chuyến bay phải cất cánh chậm hàng giờ đồng hồ. May mắn thay, chúng tôi bay vào một sáng mùa đông đẹp trời, nắng chói chang và không một gợn mây. Với bản tính "nhanh nhẹn" của người Việt, ngay khi được phép tháo dây an toàn, chúng tôi đã kịp chuyển sang vị trí ngồi mới, mỗi người an toạ trên hai ghế đàng hoàng bởi chuyến bay thẳng sang Los Angeles này không kín hành khách. 

Máy bay cất cánh rời Melbourne vào 10h25 sáng 12 tháng bẩy trong tiết trời giá lạnh của mùa Đông. Sau 14 giờ bay liên tục theo hướng Đông Bắc, chiếc Boeing 767 của hãng hàng không Qantas hạ cánh xuống sân bay Los Angeles lúc 7h30 , cũng vẫn vào sáng ... 12/7. Mọi thủ tục nhập cảnh, nhận, kiểm tra hành lý đều nhanh gọn với những nhân viên thân thiện, chân tình. Xe bus loại 8 chỗ ngồi đưa du khách thẳng về khách sạn với giá rẻ hơn đi taxi. Đường về trung tâm thành phố có tới 5 làn xe, xe nối nhau chạy không ngớt với tốc độ khá cao. Những giải mây xám lờ lững trôi trên bầu trời thành phố, chả lẽ đó là mây bụi?

Giữa hai thành phố, độ lệch múi giờ lên tới 17, vậy mà điều này không mấy ảnh hưởng tới nhịp sinh học của kẻ du hành quyết một phen lang thang trên xứ sở CỜ HOA. Nhận phòng xong chúng tôi lao ra đường phố xem người, ngắm cảnh và ...tất nhiên là ăn uống. 

Sân bay Los Angeles nhìn từ trên cao và trên sơ đồ thật lớn, nhưng quang cảnh thì không có gì đặc biệt cả.

Chỉ có thái độ của mọi nhân viên tại sân bay là đáng nhớ. Ai cũng có bộ mặt của người vui vẻ và thái độ thân thiện như đối với người quen thân. Mỉm cười chào, mềm mỏng yêu cầu lấy vân tay, nhanh chóng điều chỉnh máy chụp hình, cộp dấu, chúc chuyến thăm nước Mỹ tốt đẹp. Xong khâu thủ tục nhập cảnh trong 5 phút. Đang lúng túng xếp vali lên xe đẩy, bỗng xuất hiện một anh đen lực lưỡng đến trợ giúp và lại kèm thêm lời chúc may mắn. Đẩy xe qua cửa hải quan, không soi cũng chẳng khám xét, nhân viên công lực gật đầu cho qua. Đang ngơ ngác tìm nơi hỏi cách thức về Hotel thì đã có một chị mặc áo có dòng chữ information tới hỏi về đâu rồi. Thấy khách có vẻ thuộc loại "ngu lâu, chậm hiểu", chị sốt sắng dẫn đến tận bến chờ xe shuttle và bàn giao cho nhân viên điều hành xe ở đó. Theo tiếng alô alố của anh này, ít phút sau một chiếc shuttle trờ tới, người lái xe xuống mở cửa hậu, xếp hành lý lên rồi hỏi địa chỉ khách cấn tới. Tiện có tờ book hotel liền đưa luôn cho anh ta. Chả biêt anh bấm vào máy định vị lúc nào mà tiếng chỉ dẫn chốc chốc lại vang lên... 30 phút cho một chặng đường hơn hai chục km mà chỉ tốn có 30$. Rẻ thật.

Đến Los Angeles, khách du lịch dĩ nhiên tìm đến Hollywood. 

 

The walk of fame chính là con đường này đây. 

 

Trước cứ tưởng chỉ có các ngôi sao điện ảnh mới được để tên trên hè phố, hoá ra có cả ca sỹ. Tìm được tên người mình ngưỡng mộ cũng không khó lắm. 

...

Từ thành phố Seattle, tiểu bang Washington nằm ở Tây bắc nước Mỹ, tôi bay tới Washington D.C, thủ đô của Hợp chủng quốc Hoa kỳ.

"Washington, D.C. là một quận hành chính liên bang (federal district) và là thủ đô của Hoa Kỳ. Đây là một thành phố không lớn lắm, nhưng tập trung toàn bộ các cơ quan chính quyền đầu não của quốc gia này. Washington, D.C. có các công trình kiến trúc nổi tiếng như điện Capitol, Nhà Trắng, Lầu Năm Góc, các đài tưởng niệm của các cố tổng thống và nhiều công viên rộng lớn. Trong tiếng Việt, thành phố này đôi khi được biết qua tên Hán-Việt của nó là Hoa Thịnh Đốn.” (Wikipedia, http://vi.wikipedia.org/wiki/Washington%2C_D.C.) "

Nước Mỹ đối với tôi không chỉ là "Miền đất hứa" với bao cơ hội đổi đời, trong tâm khảm tôi, nước Mỹ còn nhắc lại cho tôi về một thời chưa xa, thời chiến tranh xảy ra trên đất nước Việt nam của tôi. Vì thế, đến thăm thủ đô nước Mỹ, tôi không thể không tìm đến "Viet Nam Veterans Memorial".

Washington DC có tượng đài các nữ chiến binh

cũng như bức tường khắc tên hơn 58 ngàn ngàn quân nhân tử trận tại Việt nam từ 1956 đến 1975. Bức tường hình chữ V chìm dưới mặt đất liệu có phải là nỗi đau Việt nam mà người Mỹ muốn quên nhưng không thể nào quên được?

Nhưng nước Mỹ đã không có tượng đài dành cho Norman Morrison, người đã tự thiêu trước Lầu Năm Góc ngày 2/11/1965 để phản đối chiến tranh Việt nam. Chính cựu bộ trưởng quốc phòng thời đó đã ghi lại:"Cái chết của Morrison là một thảm họa không chỉ cho gia đình anh mà cho cả tôi và nước Mỹ. Đó là lời phản đối rõ ràng nhất trước hành động hủy diệt cuộc sống người dân VN và rất nhiều binh sĩ trẻ Mỹ”. Khi dạo bước tại thủ đô nước Mỹ, những câu thơ Tố Hữu bỗng hiện lại trong đầu tôi, thậm chí tôi còn đọc lên thành tiếng cả một khổ thơ:

Êmêli, con đi cùng cha

sau khôn lớn con thuộc đường khỏi lạc

Đi đâu cha?

Ra bờ sông Pôtômac

Xem gì cha?

Không con ơi, chỉ có Lầu ngũ giác...

Ôi con tôi, đôi mắt tròn xoe

Ôi con tôi, mái tóc vàng hoe

Đừng có hỏi cha nhiều con nhé...

Tôi tìm đến Ngũ giác đài, một góc của tòa nhà này bị hư hại từ ngày 11/9/ 2001 vẫn chưa sửa xong nên chỉ có thể đi qua 4 cạnh của tòa nhà. Khắp mọi chỗ đều có bảng cấm chụp ảnh nên mặc dù rất muốn có chút kỷ niệm với cái nơi từng đưa ra những mệnh lệnh cho pháo đài bay B52 rải thảm bom xuống đất nước mình, tôi không muồn gây nên phiền phức cho bản thân ở một nước vốn thượng tôn pháp luật. Đành phải ra chỗ khác chụp cảnh dòng sông Potomac trong xanh, hiền hòa trong ánh chiều chạng vạng.

Tôi đã đến nghĩa trang quân nhân Mỹ tử trận tại nước ngoài. Những hàng bia chạy dài xa tít tắp gợi nhớ đến nghĩa trang liệt sĩ Trường sơn mấy năm trước tôi đã dẫn con gái mình đến viếng. Đúng thời kỳ đang tu bổ nên các nấm mồ đều không có bia, song bố con tôi vẫn cùng thắp những nén nhang và cắm trước những nấm mồ vô danh của góc nghĩa trang chôn cất những liệt sĩ Hà nội. Rất tiếc sau đó khi đến Nha trang tôi bị mất máy ảnh nên không có những tấm hình ghi lại lần ghé thăm Quảng trị, mảnh đất một thời từng là giới tuyến chia đôi đất nước, một thời mà thế hệ chúng tôi đã cống hiến những năm tháng tuổi trẻ đẹp nhất cho công cuộc thống nhất đất nước.

Nhớ làm sao trong những ngày tháng giao lao và ác liệt đó, lớp lính trẻ Hà nội vừa tốt nghiệp phổ thông, vừa nhận giấy gọi vào đại học nhưng chưa một ngày trở thành sinh viên đã vội khoác áo lính ra trận. Đơn vị pháo phòng không của chúng tôi từng bắn hạ máy bay Mỹ và như một lẽ "bình thường" của chiến tranh, một số chiến hữu của tôi đã hiến dâng không chỉ tuổi trẻ, mà cả cuộc đời cho giấc mơ đất nước thanh bình. Tôi sẽ chẳng bao giờ quên những đồng đội đã mất của mình như Lê Quang Tân, Ngô Đức Quang, Nguyễn Quang Thu... Tôi cũng nhớ đôi lần sau trận đánh, những người lính bắn máy bay chúng tôi từng mơ ước được trở lại học đường và có ngày được bay trên bầu trời, được bay tới nước Mỹ "để tè một bãi". Sau chiến tranh, những cựu binh chúng tôi đã trở lại cuộc sống bình thường, học hành, lấy vợ, sinh con, dựng nghiệp... Nhiều người đã có dịp bay đi đây đó. Nhưng bay đến Mỹ, mới chỉ có mình tôi, sau hơn ba chục năm. Không ngờ trên đất Mỹ, người cựu chiến binh Việt nam lại bất ngờ bắt gặp cảnh này:

....

Gần một tháng trời du hành đến những thành phố vào loại lớn nhất thế giới đã vèo qua. Hàng vạn km đã bay, hàng ngàn km vi vu bên tay lái, hàng trăm tấm ảnh phong cảnh đã chụp, hàng chục con người quen thân hay chưa từng biết đã cùng trò chuyện, bao món ăn của các dân tộc khác nhau đã thưởng thức... Tất cả đã trở thành kỷ ức, thành kỷ niệm đẹp đẽ mà không phải ai cũng dễ có được trong cuộc đời ngắn ngủi của kiếp người phù du, trong một thế giới đã trở thành nhỏ bé nhờ những tiến bộ vượt bậc của khoa học kỹ thuật và tiến hoá văn minh của loài người.